سازمان دفاع از قربانیان خشونت با مشارکت Just World Educational بهعنوان حامی مشترک، وبینار بینالمللی «جنگ علیه ایران، حقوق بینالملل و مسیرهای صلح در جنوب غرب آسیا» را در تاریخ ۱۱ آگوست ۲۰۲۶ (۲۰ مرداد ۱۴۰۵) برگزار کرد.
این نشست با حضور کارشناسان و تحلیلگرانی از حوزههای حقوق بینالملل، ژئوپلیتیک، اقتصاد سیاسی بینالملل و مسائل خاورمیانه برگزار شد و در آن ابعاد حقوقی، انسانی و ژئوپلیتیکی جنگ علیه ایران، پیامدهای آن برای منطقه جنوب غرب آسیا و راههای دستیابی به صلح و ثبات مورد بررسی قرار گرفت.
مهدی محبیراد، مدیرعامل سازمان دفاع از قربانیان خشونت، در آغاز نشست ضمن معرفی فعالیتهای سازمان در حوزه حقوق بشر و تعامل با سازوکارهای بینالمللی، بر پیامدهای انسانی جنگ و تأثیر آن بر غیرنظامیان، خانوادهها و کودکان تأکید کرد. وی همچنین با اشاره به آثار همزمان جنگ و فشارهای اقتصادی بر زندگی مردم، بر اهمیت همکاری اقتصادی، تجارت، سرمایهگذاری، انرژی و حملونقل منطقهای برای ایجاد منافع مشترک و تقویت گفتوگو میان کشورهای منطقه تأکید کرد.
در ادامه، پروفسور الکساندر آزادگان، استاد ژئوپلیتیک، اقتصاد سیاسی بینالملل و مطالعات کسبوکار، در سخنرانی خود با عنوان «آیا جنگ ترامپ و اسرائیل علیه ایران مغایر با حقوق بینالملل است؟» به بررسی مبانی حقوقی توسل به زور پرداخت. وی استدلال کرد که اقدام نظامی علیه ایران با الزامات حقوق بینالملل، از جمله چارچوب مقرر در منشور ملل متحد، مواجه با اشکالات جدی است و شرایط لازم برای توجیه چنین اقدام نظامیای وجود ندارد. وی همچنین بر ضرورت رعایت حقوق بینالملل بشردوستانه و حمایت از غیرنظامیان تأکید کرد و نسبت به تضعیف نظام حقوقی بینالمللی و نهادهای چندجانبه هشدار داد.
کلودیو چلانی، سردبیر نشریهExecutive Intelligence Review در اروپا، با عنوان «چرا ضروری است به نظام وستفالی بازگردیم»به اهمیت حاکمیت دولتها، احترام به حقوق کشورها و اصول نظام بینالمللی پرداخت. وی صلح پایدار در منطقه را نیازمند چشماندازی فراتر از توافقات سیاسی دانست و بر توسعه اقتصادی و ایجاد منافع مشترک میان کشورهای منطقه تأکید کرد. وی همچنین توسعه زیرساختهای آب و انرژی و ایجاد کریدورهای توسعهای را از جمله زمینههای بالقوه برای همکاری منطقهای و کاهش تنش عنوان کرد.
هلنا کوبان، بنیانگذار و مدیر Just World Educational و تحلیلگر امور بینالملل و خاورمیانه، در سخنرانی خود با عنوان «جنگ علیه ایران و جستوجوی مسیر صلح در جنوب غرب آسیا» بر ضرورت ایجاد یک چارچوب پایدار برای صلح تأکید کرد. وی مجموعهای از اقدامات از جمله ایجاد تضمینهایی برای جلوگیری از تکرار تجاوز، توجه به مسئله پاسخگویی و تقویت سازوکارهای منطقهای را مورد توجه قرار داد. کوبان همچنین پیشنهاد ایجاد یک منطقه صلح در خلیج فارس با مشارکت کشورهای منطقه را مطرح کرد و بر اهمیت همکاریهای منطقهای، پروژههای مشترک و احیای نقش سازمان ملل و اصول منشور در حفظ صلح و امنیت تأکید داشت.
دکتر جبار اصلانی، دکترای حقوق بینالملل و استاد مدعو دانشگاه شهید مطهری، با موضوع «نقش حقوق بینالملل و نهادهای بینالمللی در پیشگیری از منازعه و صلحسازی تحت منشور ملل متحد: چالشها و راهکارها» به بررسی نقش سازوکارهای حقوقی و بینالمللی در پیشگیری از جنگ پرداخت. وی بر ضرورت هشدار زودهنگام، دیپلماسی پیشگیرانه، بررسی حقوقی، مدیریت تشدید منازعه و تثبیت صلح تأکید کرد و گفت که اعتبار نظام حقوقی بینالمللی تنها در توانایی آن برای محکوم کردن جنگ خلاصه نمیشود، بلکه توانایی پیشگیری از وقوع جنگ نیز باید در مرکز توجه قرار گیرد.
در پایان، پیتر فورد، سفیر پیشین بریتانیا در سوریه و بحرین و تحلیلگر مسائل خاورمیانه، در سخنرانی خود با عنوان «چگونه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران موجب شکاف در اروپا و جهان عرب شده است» پیامدهای جنگ بر روابط اروپا با آمریکا و روابط میان کشورهای عربی را بررسی کرد. وی به اختلافات موجود در اروپا و شکاف در مواضع کشورهای منطقه اشاره کرد و تغییر محاسبات برخی کشورهای عربی در قبال سیاستهای آمریکا را مورد توجه قرار داد. فورد همچنین نسبت به پیامدهای انسانی فشارهای اقتصادی و تحریمها علیه ایران و آثار ادامه رویکردهای تقابلی بر ثبات منطقهای هشدار داد.
در بخش پایانی وبینار، شرکتکنندگان و سخنرانان درباره موضوعاتی از جمله نقش کشورهای خلیج فارس، ترتیبات امنیتی منطقه، نقش ایالات متحده و ضرورت ادامه گفتوگوهای بینالمللی به تبادل نظر پرداختند.
این وبینار در مجموع بستری برای گفتوگوی بینالمللی درباره جنگ علیه ایران از منظر حقوق بینالملل، حقوق بینالملل بشردوستانه، پیامدهای انسانی و تحولات ژئوپلیتیکی فراهم کرد. همچنین ضرورت حمایت از غیرنظامیان، تقویت سازوکارهای پیشگیری از منازعه، حفظ نقش نهادهای چندجانبه و حرکت از رویکردهای تقابلی به سوی همکاریهای منطقهای مورد تأکید قرار گرفت.
یکی از محورهای مهم نشست، پیوند میان همکاری اقتصادی و صلح بود؛ موضوعی که از طریق طرح ایدههایی درباره توسعه زیرساختها، انرژی، آب، حملونقل و ایجاد منافع مشترک میان کشورهای منطقه، بهعنوان یکی از مسیرهای بالقوه برای کاهش تنش و ایجاد زمینههای پایدار صلح در جنوب غرب آسیا مورد توجه قرار گرفت.
