ایمان، اخلاق و جنگ عادلانه در عصر بحران بین‌المللی

فیلیپ هاپکینز

در ادامه مجموعه گفت‌وگوهای سازمان دفاع از قربانیان خشونت با اندیشمندان و صاحب‌نظران بین‌المللی در خصوص تجاوز نظامی اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و وضعیت اسف‌بار حقوق بشر در غزه، این نهاد مصاحبه‌ای اختصاصی با دکتر فیلیپ هاپکینز، استاد مطالعات دینی، تاریخ فرهنگی و الهیات مسیحی در ایالات متحده، انجام داد. وی با پیشینه پژوهش در حوزه روابط ایران و غرب، پاسخ‌هایی مبتنی بر منابع دینی، اخلاقی و تجربه شخصی ارائه داد که تأمل‌برانگیز و حائز اهمیت است.

نکات محوری مصاحبه
دکتر هاپکینز در پاسخ به پرسشی درباره حملات هوایی اسرائیل به تأسیسات غیرنظامی و فرهنگی در تهران و سایر شهرها، با ابراز احساسات شخصی نسبت به آسیب دیدن فرزندان برخی از دانشجویان سابق خود در ایران، تأکید کرد که «هر جنگ عادلانه‌ای، مشروط به اجتناب از هدف‌گیری غیرنظامیان است». او با بیان اینکه قربانیان اغلب در مناطق صنعتی ساکن بوده‌اند و “تنها جرم آن‌ها فقر بوده”، این حملات را از منظر اخلاقی «غم‌انگیز» و ناقض آموزه‌های دینی دانست.
وی با تکیه بر آموزه‌های کتاب مقدس، از جمله انجیل متی (۵:۴۸-۳۸)، و نمونه‌های تاریخی چون دعا کردن دانیال در برابر فرمان دولتی (دانیال ۶)، یا اقدام ملکه استر برای نجات قوم خود (کتاب استر)، نتیجه گرفت که جامعه ایمانی باید در برابر ظلم سکوت نکند و از راه‌های مسالمت‌آمیز برای تحقق عدالت تلاش کند. او تأکید کرد که مسیحیان باید در پی تحقق عدالت باشند، اما نه از راه خشونت.
در پاسخ به پرسشی درباره استفاده اسرائیل از گرسنگی علیه جمعیت فلسطینی، هاپکینز تصریح کرد: «گرسنگی دادن به مردم، حتی اگر از نظر سیاسی با حماس همدل باشند، امری غیرقابل توجیه است». وی تأکید کرد که گرسنگی یک جمعیت بی‌دفاع، «از مرز تمام ادیان و اخلاق‌ها عبور می‌کند» و بر اساس کتاب مقدس، کودکان نباید به‌خاطر گناهان والدین مجازات شوند. او این سیاست را صریحاً محکوم کرد و «بی‌رحمانه» دانست.
هاپکینز با اشاره به فقدان اقتدار اخلاقی در هر دو بلوک شرق و غرب، خاطرنشان کرد که «نه غرب و نه شرق، هیچ‌کدام در حال حاضر مرجعیت اخلاقی شفافی ندارند». او پرسید که اگر اعتبار اخلاقی تنها از دولت‌ها ناشی شود، چگونه می‌توان میان تضادهای آنها قضاوت کرد؟ و نتیجه گرفت که تنها منبع مشروعیت واقعی، «خداوند» است و راه‌حل این بحران، بازگشت به اخلاق دینی است.
دکتر هاپکینز با احتیاط درباره ماهیت همه اهداف تروری مورد ادعای اسرائیل، گفت که شاید همه آن‌ها غیرنظامی نبوده باشند، اما اصل مطلب این است که «بی‌گناهان کشته شده‌اند». وی بار دیگر بر لزوم «احیای بیداری روحانی» در سطح جهانی برای بازیابی اقتدار اخلاقی تأکید کرد و تصریح کرد که شفافیت اخلاقی بدون پیروی از یک استاندارد مطلق، ممکن نیست.
در پاسخ به پرسشی درباره الگوهای تاریخی روابط مذهبی ایران و غرب، هاپکینز با اشاره به نقش مثبت برخی مبلغان آمریکایی همچون ساموئل جردن، تأکید کرد که غرب در گذشته به‌واسطه فعالیت‌های آموزشی و مذهبی، نزد ایرانیان جایگاه مثبتی داشت. وی پیشنهاد کرد که جمهوری اسلامی ایران، در چارچوبی حساب‌شده، درهای گفت‌وگوی میان‌فرهنگی و مذهبی را برای ایجاد اعتماد متقابل باز کند و با تقویت مؤسسات فرهنگی و مسیحی، چهره‌ای متفاوت از خود به جهان ارائه دهد.
او هشدار داد که جایگزینی زبان حقوق بین‌الملل با تعابیر مبهمی نظیر “نظم مبتنی بر قواعد” (Rules-Based international Order) ، منجر به بی‌ثباتی جهانی و فقدان معیارهای مشترک می‌شود. وی تأکید کرد که در نبود مبانی دینی روشن، قدرت‌ها از واژگان اخلاقی برای توجیه خشونت سوءاستفاده می‌کنند.
در پاسخ به پرسشی درباره گفتمان‌هایی که از ترامپ به‌عنوان نامزد صلح نوبل یاد کرده‌اند، هاپکینز ضمن بیان دیدگاه مسیحی خود مبنی بر لزوم دعا برای رهبران حتی در صورت مخالفت با آنان، گفت که اگر ترامپ بتواند صلح واقعی میان ایران و اسرائیل برقرار کند، می‌توان این ایده را در نظر گرفت. اما در نهایت، تأکید کرد که مشروعیت هر اقدامی باید از «عشق، همدردی، و عدالت برآمده از ایمان به مسیح» نشأت بگیرد.