بحران کرامت انسانی: از وعدههای ۱۹۴۸ تا واقعیتهای ۲۰۲۵
هفتاد و هفت سال از زمانی میگذرد که جهانی خسته از جنگ، «اعلامیه جهانی حقوق بشر» را تصویب کرد و وعده آیندهای عاری از ترس و فقر را داد. با این حال، امروز در دسامبر ۲۰۲۵، ما در حالی این روز را «گرامی میداریم» که شاهدیم آن اعلامیه به یک شوخی تلخ و تکه کاغذی پارهپاره تبدیل شده که زیر چکمههای استعمار نوین لِه شده است. اگرچه این اعلامیه تأکید دارد که همه افراد بدون تبعیض مستحق حقوق بنیادین هستند، اما واقعیت سال ۲۰۲۵ جهانی را نشان میدهد که در آن درگیریهای فزاینده و سرکوبهای سیاسی، این اصول جهانی را تهدید میکنند.
آنچه امروز شاهد آن هستیم «حقوق بشر» نیست، بلکه «حقوق قدرتمندان» برای سلاخی بشریت است. در طول سال گذشته، نقابها کاملاً کنار رفته و چهره واقعی و شنیعِ بهاصطلاح «نظم لیبرال بینالمللی» آشکار شده است.
در طول سال گذشته، ایالات متحده بار دیگر ثابت کرده است که از «آزادی» و «دموکراسی» نه به عنوان اصول، بلکه به عنوان ابزاری برای باجگیری استفاده میکند. آمریکا با جعل اصطلاح فریبنده «نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین»، عملاً «حقوق بینالملل» را به گروگان گرفته است. در این نظم، واشنگتن «قوانین» را دیکته میکند و هر کس که سرپیچی کند، مجرم شناخته میشود.
تحمیل و تشدید «اقدامات قهری یکجانبه» (تحریمها) علیه ملتهای مستقل، نمونهای بارز از جنایت علیه بشریت است. همانطور که وضعیت ایران نشان میدهد، این تحریمهای گسترده یکجانبه به طور فزایندهای به عنوان مکانیسمی مضاعف برای وخیمتر کردن دغدغههای حقوق بشری عمل کردهاند. این اقدامات دسترسی مردم به کالاهای اساسی، از جمله داروهای نجاتبخش را محدود کرده و به تخریب معیشت منجر شده است که بهطور نامتناسبی بر گروههای آسیبپذیر تأثیر میگذارد. این محدودیتهای اقتصادی، همراه با تهدید حاکمیت ملی، محیط لازم برای پیشبرد حقوق مدنی، اقتصادی و اجتماعی را فرسایش میدهد.
نسلکشی در غزه و بیثباتسازی منطقهای
در حالی که ایالات متحده معمار این ویرانی بوده است، اسرائیل مجری اصلی آن در منطقه است. اسرائیل مرزهای توحش را به قعر گرداب کشانده است. ما دیگر با صرفِ «نقض حقوق بشر» روبرو نیستیم؛ ما با «نابودی بشر» مواجهیم. کارنامه سیاه اسرائیل در سال گذشته لکه ننگی است که هیچ چیز نمیتواند آن را پاک کند:
- لگدمال کردن منشور سازمان ملل: نقض آشکار حاکمیت ملی ایران و تجاوزات وحشیانهای که منجر به از دست رفتن غمانگیز جان بیش از هزار نفر شد.
- نسلکشی سیستماتیک در غزه: تبدیل نوار ساحلی غزه به بزرگترین گورستان روباز جهان برای کودکان. این وضعیت پیامدهای ویرانگر ممانعت از دسترسیهای بشردوستانه را نشان میدهد. طبق گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل، گزارش شده است که از ماه مه تا کنون، بیش از ۱۰۰۰ فلسطینی توسط نیروهای اسرائیلی در حالی کشته شدهاند که تلاش میکردند در نزدیکی سایتهای توزیع کمک که توسط یک پیمانکار آمریکایی مدیریت میشد، کمک دریافت کنند[۱].حملات اسرائیل که منجر به کشته شدن ۲۵ نفر دیگر شد، ناامنی غذایی را در منطقهای که پیش از این به دلیل محاصره و عملیات نظامی مداوم با خطر قحطی روبرو بود، تشدید کرده است.[۲] برنامه جهانی غذا گزارش میدهد که اکثر خانوادهها توانایی تهیه غذای کافی را ندارند و در میان کمبود شدید سوخت، به روشهای ناایمن برای پخت و پز روی میآورند.[۳]
- تنشزایی منطقهای: در لبنان، ما شاهد بمباران کور ضاحیه و جنوب هستیم که سناریوی غزه را در مدیترانه تکرار میکند. گسترش تجاوز به بنادر یمن، هدف قرار دادن زیرساختهای سوریه و پیگیری اقدامات بیثباتکننده علیه قطر نشان میدهد که اشتهای این موجودیت سیریناپذیر و بیحد و مرز است.
دخالت جهانی: از آمازون تا قطب شمال
این فروپاشی نظم بینالمللی محدود به غرب آسیا نیست؛ این یک الگوی جهانی از دخالت خارجی است که خودمختاری دموکراتیک را تضعیف میکند.
- آمریکای لاتین: به طور مشابه، بیثباتی سیاسی در آمریکای لاتین زنگ خطر را به صدا درآورده است. دخالت خارجی در ونزوئلا همچنان نگرانیهای جدی حقوق بشری را برمیانگیزد، بهویژه آنکه اقداماتی که به ایالات متحده نسبت داده میشود، با تلاشهایی مرتبط دانسته شدهاند که خطر بیثبات کردن کشور و بدتر کردن رنج غیرنظامیان را در پی دارد. طبق گزارشهای اخیر، چنین مداخلاتی ترس از خشونت را افزایش داده، جمعیتهای آسیبپذیر را در معرض خطر بیشتری قرار داده و دسترسی آنها به خدمات اساسی را محدودتر کرده است. در منطقهای که بسیاری از جوامع روزانه برای کرامت، ثبات و توانایی مشارکت آزادانه در زندگی سیاسی تلاش میکنند، هر اقدامی که به ناآرامی دامن بزند، مستقیماً حقوق بشر مردم ونزوئلا را تضعیف کرده و توانایی آنها را برای شکل دادن به آینده سیاسی خود بدون ترس یا اجبار کاهش میدهد.[۴]
- قطب شمال: در منطقه قطب شمال، گرینلند با چالشهای خاص خود در زمینه خودمختاری دموکراتیک روبروست. تصمیم دانمارک برای احضار فرستاده آمریکا در پی گزارشهایی مبنی بر عملیات نفوذ مخفیانه توسط شهروندان خصوصی آمریکا، آسیبپذیری جوامع کوچک و خودمختار در برابر دستکاریهای سیاسی خارجی را برجسته میکند. برای مردم گرینلند — که همچنان برای حفظ هویت فرهنگی، صدای دموکراتیک و حق خودگردانی تلاش میکنند — چنین دخالتی صرفاً یک مسئله ژئوپلیتیک نیست، بلکه تهدیدی مستقیم برای ظرفیت آنها در شکلدهی مستقل به جامعهشان است. حفاظت از جمعیتهای بومی و کوچکتر در برابر فشار خارجیِ ناروا برای پاسداری از حقوق سیاسی و فرهنگی آنها ضروری است.[۵]
نتیجهگیری و فراخوان برای اقدام
خروج سریالی از توافقنامههای بینالمللی ثابت کرده است که امضای واشنگتن هیچ اعتباری ندارد. استفاده شرمآور از حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل، آمریکا را از یک «ناظر» به یک «شریک جرم مستقیم» در نسلکشی تبدیل کرده است. همانطور که فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل هشدار داده است، ما با یک فروپاشی سیستماتیک جهانی روبرو هستیم که با بیکیفری (مصونیت از مجازات)، تبعیض، زنستیزی و محدودیت در حقوق باروری هدایت میشود و چالشی عمیق برای صلح و عدالت بینالمللی ایجاد میکند.[۶]
برای مقابله با این واقعیت، صرف تأمل کافی نیست. جامعه بینالمللی باید اقدامات فوری زیر را اتخاذ کند:
- محکومیت تحریمهای یکجانبه: جامعه بینالمللی باید بهطور صریح استفاده از تحریمهای گسترده یکجانبه را که دسترسی به کالاهای اساسی مانند دارو را محدود میکند، محکوم نماید، زیرا این اقدامات بهطور نامتناسبی به غیرنظامیان آسیب میرساند.
- تضمین دسترسی بشردوستانه: دولتها باید تحویل ایمن، بهموقع و بدون مانع کمکهای بشردوستانه در مناطق درگیری مانند غزه را تضمین کنند و کسانی را که مسئول حمله به امدادگران و غیرنظامیان هستند، پاسخگو نمایند.
- توقف دخالت خارجی: دولتها باید از اقداماتی که بحرانها را تشدید میکند، از جمله مداخلات نظامی و عملیاتهای مخفیانه که حاکمیت ملتها را از ونزوئلا تا گرینلند تضعیف میکند، خودداری ورزند.
- پاسخگویی مستقل: کارشناسان مستقل باید بهطور سیستماتیک تأثیرات حقوق بشریِ مداخلات خارجی و عملیات نظامی را ارزیابی و بهصورت عمومی گزارش کنند تا اطمینان حاصل شود که «حقوق قدرتمندان» جایگزین حقوق بشریت نمیشود.
ما، سازمانهای امضاکننده زیر، اعلام میکنیم که «استانداردهای دوگانه» غرب تمام اعتبار خود را از دست داده است.
امروز، سکوت در برابر این جنایات دیگر «بیطرفی» نیست؛ بلکه «همدستی» است. ما از تمام سازمانهای جهان، وجدانهای بیدار و ملتهای مستقل میخواهیم تا در جبههای واحد علیه این آپارتاید مدرن و حامیان آن بایستند. تاریخ ما را نه با آنچه گفتیم، بلکه با آنچه در برابر این توحش انجام دادیم — یا در انجام آن کوتاهی کردیم — قضاوت خواهد کرد.
- سازمان دفاع از قربانیان خشونت
- پیوند گل نرگس
- خیریه امام علی (علیهالسلام)
- موسسه بین المللی کنشگران توسعه فردا
- بنیاد بین المللی خیریه آبشار عاطفهها
- انجمن تالاسمی ایران
- انجمن اتیسم ایران
- جامعه احیاگران طب سنتی و سلامت ایرانیان
- خیریه تحصیلی کودکان مریم
- انجمن زنان ایرانی طرفدار توسعه پایدار محیط زیست
- انجمن سلامت خانواده ایران
- جمعیت حمایت از بهبودیافتگان
- موسسه خیریه حضرت فاطمه زهرا (س)
- انجمن حمایت از حقوق مدنی شهروندان
- موسسه اطلاعات و تحقیقات اسلامی (دارای مقام مشورتی )
- انجمن خیریه امید
[۱] AP, “Israeli forces have killed over 1,000 aid-seekers in Gaza since May, UN body says” (۲۲ July 2025) [https://apnews.com/article/israel-hamas-gaza-war-palestinians-07-22-2025-8eb90d73c1b7499d3dbc8b8d95da65cc](https://apnews.com/article/israel-hamas-gaza-war-palestinians-07-22-2025-8eb90d73c1b7499d3dbc8b8d95da65cc) accessed 2 December 2025.
[۲] Jason Burke, ‘Rebuilding “human-made abyss” in Gaza will cost at least $70bn, UN says’ The Guardian (London, 25 November 2025) [https://www.theguardian.com/world/2025/nov/25/rebuilding-human-made-abyss-gaza-un](https://www.theguardian.com/world/2025/nov/25/rebuilding-human-made-abyss-gaza-un) accessed 2 December 2025.
[۳] Ibid.
[۴] Reuters, ‘Cuba accuses US of seeking violent overthrow of Venezuelan government’ (۲۵ November 2025).
[۵] Miranda Bryant, ‘Denmark summons US diplomat over alleged Greenland influence campaign’ The Guardian (27 August 2025) [https://www.theguardian.com/world/2025/aug/27/denmark-summons-us-diplomat-over-alleged-greenland-influence-campaign](https://www.theguardian.com/world/2025/aug/27/denmark-summons-us-diplomat-over-alleged-greenland-influence-campaign) accessed 2 December 2025.
[۶] Universal Rights Group, Report on the 58th session of the Human Rights Council (online, 2025),
[https://www.universal-rights.org/report-on-the-58th-session-of-the-human-rights-council/]
(https://www.universal-rights.org/report-on-the-58th-session-of-the-human-rights-council/) accessed 3 December 2025.
