مه ۲۰۲۶
سازمان دفاع از قربانیان خشونت در ادامه تلاشهای خود برای مستندسازی نقضهای جدی حقوق بشر و حقوق بینالملل بشردوستانه ناشی از تجاوزات نظامی اخیر ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، وبیناری بینالمللی در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۲۶ با حضور جمعی از اساتید، تحلیلگران و صاحبنظران برجسته برگزار کرد. این نشست با هدف بررسی ابعاد حقوقی، سیاسی، انسانی و راهبردی تحولات اخیر و پیامدهای آن بر نظم بینالمللی برگزار شد.
در این وبینار، پروفسور الیور بوید-بارت، استاد بازنشسته مطالعات رسانه و ارتباطات؛ پروفسور الکساندر آزادگان، استاد مطالعات کسبوکار و اقتصاد سیاسی بینالملل در کالیفرنیای جنوبی؛ دکتر توماس ژنوله، پژوهشگر علوم سیاسی، نویسنده و تحلیلگر روابط بینالملل از فرانسه؛ و آقای سیریل ریچی، از چهرههای ارشد کنفرانس سازمانهای غیردولتی دارای رابطه مشورتی با سازمان ملل متحد (CoNGO)، حضور داشتند.
سخنرانان در طول این نشست، حملات نظامی اخیر علیه ایران، بهویژه هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی از جمله مدارس، بیمارستانها، مراکز رسانهای و نهادهای عمومی را به شدت محکوم کرده و تأکید نمودند که چنین اقداماتی نقض جدی منشور ملل متحد و اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه، بهویژه اصول تفکیک و تناسب، محسوب میشود.
یکی از محورهای اصلی بحث، پیامدهای انسانی این حملات بر غیرنظامیان بود. سخنرانان با اشاره به شهادت کودکان در میناب تأکید کردند که حمله به غیرنظامیان تحت هیچ شرایطی قابل توجیه نیست و جامعه بینالمللی باید برای تضمین پاسخگویی عاملان این اقدامات و مستندسازی دقیق این جنایات تلاش کند.
پروفسور الیور بوید-بارت در سخنان خود پرسشهایی اساسی درباره عملکرد نهادهای بینالمللی، نحوه بازنمایی منازعات جهانی در رسانههای جریان اصلی و ناتوانی سازوکارهای موجود در جلوگیری از رنج گسترده غیرنظامیان در غزه و ایران مطرح کرد. وی همچنین نسبت به سکوت رسانهای، پوشش گزینشی اخبار و به حاشیه رانده شدن دیدگاههای مستقل در فضای رسانهای غرب ابراز نگرانی نمود.
پروفسور الکساندر آزادگان نیز به ابعاد ژئوپلیتیکی و ایدئولوژیک بحران پرداخت و استدلال کرد که تشدید تنشهای جاری بازتابی از چالشهای عمیقتر در سیاست خارجی غرب و ساختار قدرت جهانی است. وی ضمن انتقاد از نقش جریانهای نئوکان در شکلدهی به سیاستهای آمریکا علیه ایران، این حملات را بخشی از راهبردی گستردهتر برای بیثباتسازی منطقه و تضعیف دولتهای مستقل دانست. او همچنین بر نقش رسانهها، فشارهای اقتصادی و روایتسازی سیاسی در منازعات معاصر و اهمیت رسانههای مستقل و همکاری دانشگاهیان برای مقابله با روایتهای مسلط تأکید کرد.
پروفسور توماس ژنوله در بخش دیگری از نشست، ارزیابی جامعی از ابعاد حقوقی و سیاسی تجاوزات اخیر ارائه داد و این حملات را مصداقی از تجاوز علیه یک دولت مستقل توصیف کرد. وی مجموعهای از راهکارهای عملی برای پیگیری پاسخگویی از طریق دیوان کیفری بینالمللی (ICC)، دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) و سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل ارائه نمود. وی همچنین بر اهمیت مستندسازی حقوقی، فعالیتهای دانشگاهی، تعامل با پارلمانها و بسیج جامعه مدنی بینالمللی برای مقابله با مصونیت از مجازات تأکید کرد.
سیریل ریچی نیز با وجود انتقاد از عملکرد برخی قدرتهای بزرگ، بر اهمیت حفظ و تقویت حقوق بینالملل و نهادهای چندجانبه تأکید نمود. وی تصریح کرد که نقض مکرر حقوق بینالملل به معنای بیاعتبار شدن آن نیست و جامعه جهانی همچنان باید از این چارچوبها به عنوان مهمترین ابزار مقابله با بیقانونی و یکجانبهگرایی حمایت کند.
شرکتکنندگان همچنین نسبت به محدودیتهای موجود در سازوکارهای بینالمللی، بهویژه ناتوانی شورای امنیت سازمان ملل در واکنش مؤثر به نقضهای گسترده حقوق بینالملل توسط قدرتهای بزرگ، ابراز نگرانی کردند. آنان تأکید داشتند که حفظ شواهد، مستندسازی خسارات انسانی و تشکیل پروندههای حقوقی جامع، گامی ضروری برای تحقق پاسخگویی در آینده است. این وبینار در پایان با تأکید مشترک سخنرانان بر ضرورت تداوم همکاری میان دانشگاهیان، کارشناسان حقوقی، رسانههای مستقل و سازمانهای جامعه مدنی برای دفاع از حقوق بینالملل، حمایت از غیرنظامیان و مقابله با سیاستهای مبتنی بر تجاوز و نظامیگری که صلح و ثبات منطقهای و جهانی را تهدید میکند، به کار خود پایان داد.
